دکتری بخوانم یا دنبال کار باشم؟

red-sneakered-feet-walking-towards-phd

دکتری : ادامه تحصیل یا کار؟

ادامه تحصیل دهم یا نه؟ این پرسشی است که دانشجویان سال های آخر کارشناسی ارشد از خودشان می پرسند. البته اگر کمی اهل مشورت باشند، از دیگران نیز می پرسند.

جواب یکتایی برای این پرسش وجود ندارد و بستگی زیادی به شرایط خودتان دارد، اما در این مقاله می خواهیم چند نکته مهم را در مورد ادامه تحصیل در مقطع دکتری بیان کنیم تا خوانندگان علاقه مند به این موضوع بتوانند مسیر آینده خود را به درستی انتخاب کنند.

اگر قبول داشته باشیم که هدف نهایی و اصلی ما از ادامه تحصیل، پیدا کردن یک شغل مرتبط و آبرومند است، خیلی ها به این دلیل ادامه تحصیل می دهند که می گویند:

“با مدرک فوق لیسانس می توانم استخدام شوم؟ الان هر کسی یک مدرک فوق لیسانس دارد!”

یا:

“وقتی که همه فوق لیسانس دارند، کار پیدا کردن با این مدرک محال است، لااقل باید یک سر و گردن از دیگران بالاتر باشی (یعنی دکتری داشته باشی) تا کار پیدا کنی”

این جمله را از خیلی ها شنیده ام و شنیده ای و گاهی خودمان آن را گفته ایم. اما تجربه من و خیلی های دیگر چیز متفاوتی را بیان می کند:

اگر بتوان کاری پیدا کرد، فرقی نمی کند که فوق لیسانس داشته باشی یا دکتری. خیلی ها فکر می کنند که اگر با مدرک فوق لیسانس دنبال کار گشته اند اما در پیدا کردن آن ناکام بوده اند، مشکل به خاطر سطح مدرک آنهاست، اما واقعیت این است که همین فرد اگر دکتری هم می داشت به احتمال زیاد نمی توانست کار پیدا کند: دو دلیل می توان بر این حقیقت متصور بود:

1- اصلا کار وجود ندارد؛ فرقی نمی کند که مدرک شما چه باشد!

2- کار وجود دارد؛ اما چون نمی دانی چطور آن را پیدا کنی و ترفندهای استخدام را بلد نیستی، فرق نمی کند که مدرک شما چه باشد!

مورد اول دلیل درستی نیست؛ چون مثال های نقض زیادی دارد. در همین شرایط بسیاری از افراد را می شناسم (یا ممکن است شما هم بشناسید) که با مدرک فوق لیسانس یک شغل مرتبط و خوب پیدا کرده اند.

دلیل دوم درست تر است چون بسیاری از افراد را می شناسم که پتانسیل و مهارتهای بالاتری نسبت به کسانی دارند که در همین شرایط با مدرک فوق لیسانس کار مرتبط پیدا کرده اند، اما در پیدا کردن شغل موفق نبوده اند. بنابراین گروه اول جستجوی شغل موثرتری داشته اند و با رموز استخدام بیشتر آشنا بوده اند.

بنابراین تجویز بنده این است که اگر به دلیل اعتقاد رایج “باید یک سر و گردن از دیگران بالاتر بود تا کار گیرت بیاید” می خواهی ادامه تحصیل دهی، مطمئن باش که با یادگیری مهارتهای جستجوی شغل و استخدام قطعا می توانی با همین مدرک فعلی هم کار پیدا کنی.

بعد که کار پیدا کردی، می توانی ادامه تحصیل هم بدهی! و این ایده آل ترین حالت است.

چرا اعتقاد دارم که این ایده آل ترین حالت است؟

1- کار پیدا کردن با مدرک دکتری خیلی مشکل تر از دستیابی به شغل با مدرک فوق لیسانس است

دو دلیل عمده برای این حقیقت وجود داد. اول اینکه مدیران کسب و کار که قصد نیروی متخصص دارند، معتقدند که یک کارمند متخصص با مدرک لیسانس یا فوق لیسانس بیشتر به درد بخور است. به عبارتی بهتر می تواند حالت آچار فرانسه (Generalist) داشته باشد. فارغ التحصیلان دکتری ، عادت پیدا می کنند که در یک موضوع مشخص و یک حوزه به اصطلاح باریک، خیلی عمیق کار کنند (Specialist).

همچنین یک فارغ التحصیل دکتری عادت دارد که به مسائل به صورت موشکافانه نگاه کند، عادتی که به ضرر چابکی در انجام پروژه ها تمام می شود.

دلیل دوم این است که مدیران کسب و کار به کسانی که مدرک دکتری دارند Overqualified می نامند. به عبارتی معتقدند توانمندی آنها بیشتر از نیاز سازمان است و به خاطر این تحصیل بیشتر، باید «حقوق» و «امتیازهای بیشتر» را برای ایشان در نظر بگیرند که طبیعتاً مدیران به این کار تمایلی ندارند. به جای آن مدیران ترجیح می دهند برای توانمندی های مهارتی و فنی ای که بیشتر به درد کار آنها می خورد، حقوق بیشتر دهند نه به یک تکه کاغذ به نام مدرک دکتری .

تاریخ کسب و کار در جهان و حتی ایران ثابت کرده است که بزرگترین دستاوردهای اقتصادی، نوآوری و صنعتی را دانشگاهیان نظریه پرداز ایجاد نکرده اند؛ بلکه صنعتگران عملگرا با مدارک کارشناسی یا کارشناسی ارشد بوجود آورده اند. انتخاب با شماست که جزو کدام گروه باشید، من سالهاست که گروه دوم را انتخاب کرده ام.

2- زمان حرف اول را می زند

بسیار پیش می آید که شرایط پیدا کردن یک شغل خوب، امروز هست و فردا دیگر نیست! این را می توان از روندهای استخدام فهمید. اگر بخواهیم مثال ملموسی بزنیم مثل این است که شما سرمایه ای 200 میلیون تومانی دارید و قصد خرید خانه داشته باشید اما این کار را به 4 سال بعد موکل کنید. آیا 4 سال بعد هم به راحتی با این پول می توانید خانه بخرید؟

یادم هست که پنج سال پیش وقتی پیشنهاد کار در یک مرکز پژوهشی را دریافت کردم، با توجه به شرایط مالی خودم تصمیم گرفتم که بی درنگ به آن پاسخ مثبت دهم. خوشبختانه در کاری که علاقه داشتم استخدام شدم. اما همین پیشنهاد به چند نفر از همکلاسی های من نیز داده شد و آنها پاسخ منفی دادند و مسیر دکتری را در پیش گرفتند. اما متأسفانه الان دیگر خبری از آن پیشنهادها نیست! یادتان باشد که فرصت شغلی مثل مواد غذایی تاریخ انقضا دارند.

بنابراین اگر قرار باشد حداقل 4 سال زمان خود را صرف چیزی کنید که احتمالا شرایط کاری شما را سخت تر می کند، آیا بهتر نیست همین الان به طور جدی دنبال کار باشید و این 4 سال را به یادگیری مهارتهای ضروری بازار کار یا حرفه ای رشته خودتان اختصاص دهید؟

3- جمعیت زیاد دکتری خوان ها را در نظر بگیرید

هر چه جلوتر می رویم ورود به دوره دکتری آسان تر می شود؛ کافی است ظرفیت پذیرش دوره دکترای هر سال را با سال قبل از آن مقایسه کنید. واضح است که افزایش دارندگان مدرک دکتری به معنای کاهش شانس استخدام برای آنهاست.

یکی از دوستان خاطره ای کوتاه اما آموزنده از آزمون دکترای سال 91 تعریف می کرد که شنیدن آن خالی از لطف نیست:

” صبح روز آزمون با ترافیک چند کیلومتری در خیابان منتهی به محل آزمون روبرو شدم و یاد کنکور کارشناسی افتادم. همانجا فهمیدم که این راه اشتباه است”

4- درک بهتر علایق، استعدادها و نیازها

اگر قبل از اینکه دیوانه وار پله های ادامه تحصیل را یکی پس از دیگری بالا بروید، ابتدا در کاری مرتبط به رشته تان مشغول شوید، بعد از مدت کوتاهی با علایق و استعدادهای خودتان به صورت واقعی آشنا خواهید شد و حتی نیازهای صنایع را خواهید فهمید که به چه زمینه ای از رشته شما بیشتر نیاز دارند.

با چنین دیدی، شاید تصمیم بگیرید که گرایش و حتی رشته خود را برای ادامه تحصیل در سالهای آینده تغییر دهید یا برعکس، با قاطعیت بیشتر و انگیزه بالاتر تصمیم بگیرید که در همان رشته ادامه تحصیل دهید.

در این صورت با درک نیازهای صنعتی که در آن کار می کنید می توانید پایان نامه دکترای خود را در همان راستا تعریف کنید و تبدیل به مهره ای ارزشمند برای سازمان تان شوید.

خلاصه کلام:

نیاز امروز شما پیدا کردن شغلی مرتبط است نه ادامه تحصیل! بعد از اینکه شغل پیدا کردید دوباره در صورت نیاز می توانید ادامه تحصیل دهید.

 

درباره نویسنده

مطالب مرتبط

5 نظر

  1. مرجان

    عالی بود دقیقا چیزی که بهش معتقدم میتونم بپرسم و یک سوال کجا مشغول به کار مرتبط با رشته فتونیک هستین؟

    پاسخ

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *